QUẢN LÝ NHÂN SỰ CHỦ CHỐT (phần 1)


Trong phần 1 của Quản lý nhân sự chủ chốt tôi xin giới thiệu câu chuyện vưa Lý Nhân Tông.

THẦN THIÊNG NHỜ BỘ HẠ

Vua Lý Thánh Tông muộn con, thường đi du ngoạn , gặp cô thôn nữ hái dâu nương bên đường đưa về cung làm vợ, đặt tên là ỷ Lan. Năm 1065, ỷ Lan sinh ra Càn Đức, vua rất vui, lập làm thái tử. Năm 1072, Lý Thánh Tông qua đời, truyền ngôi cho thái tử Càn Đức, mới 7 tuổi. Vua xưng hiệu là Lý Nhân Tông (1).

Vua Lý Nhân Tông phong mẹ đích (vợ cả vua cha) là Dương Thượng Dương làm Hoàng thái hậu, phong mẹ đẻ là ỷ Lan làm Nguyên phi. Theo tập tục, vua lên ngôi còn nhỏ tuổi thì Hoàng thái hậu Thượng Dương buông rèm nhiếp chính. Thái sư (Tể tướng) Lý Đạo Thành phụ chính lo toan đối nội, đối ngoại, danh tướng Lý Thường Kiệt thống lĩnh quân đội bảo vệ bờ cõi, nhờ vậy vua trẻ trị vì mà nước Đại Việt vẫn bình an. Sau vua phong Nguyên phi ỷ Lan làm Hoàng thái hậu lại buông rèm nhiếp chính(2).

Tháng 2-1075, Chiếu thi Minh kinh bác sĩ và Nho học tam trường ban xuống. Lê Văn Thịnh trúng tuyển cho vào hầu vua học (3). Năm này vua Lý Nhân Tông 10 tuổi, hẳn chữ nghĩa chưa có là bao nhiêu nên mới đưa Lê Văn Thịnh vào hầu học. Vậy nên ý đồ thi cử, tổ chức thi cử, chấm bình đều là ngoài ý thức và khả năng của vua. Còn Hoàng thái hậu ỷ Lan vốn là cô gái quê xinh đẹp đưa vào cung được vua sùng ái, chứ học nhiều đâu mà có kiến thức văn sách kinh nghĩa để làm việc thi cử cao cấp này. Hoàng thái hậu ỷ Lan lại mộ đạo Phật. Vậy năm 1075 tổ chức thi Nho học cấp quốc gia khoa đầu tiên hẳn là chủ trương của Thái sư Lý Đạo Thành. Và chỉ ông mới có ý thức cùng khả năng thực hiện việc thi cử cao cấp, kén chọn người tài đưa vào phục vụ trong bộ máy quốc gia .

Năm 1076, nhà Lý xây lập Quốc Tử Giám ở Văn Miếu – Thăng Long cho hoàng tử và chọn người có chữ vào học (4), đặt việc học làm quốc sách đào tạo nhân tài mưu lợi ích lâu dài cho xã hội. Năm này vua Lý Nhân Tông 11 tuổi, mới được Lê Văn Thịnh hầu học một năm, đã làm gì có tri thức mà đề ra chiến lược tổ chức học ở tầm quốc gia này. Đây phải là chủ trương của các bậc đại thần học vấn cao như Thái sư Lý Đạo Thành và người thầy Lê Văn Thịnh mới nghĩ ra được .

Kỳ thi Nho học cấp quốc gia đầu tiên năm 1075 và việc xây lập Quốc Tử Giám tại Văn Miếu năm 1076 là hai sự kiện văn hóa quốc gia trọng đại, cùng diễn ra ở thời điểm vua Lý Nhân Tông mới 10, 11 tuổi trị vì. Và sử sách xưa nay cũng ghi lại hai sự kiện văn hóa quốc gia trọng đại ấy vào đời vua Lý Nhân Tông, đây quả thật là hiện tượng “thần thiêng nhờ bộ hạ”.

Theo LêThanhHiền

This entry was posted in Xã hội. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s